Aktualności

Pomiary przemieszczeń na Górnym Śląsku - podsumowanie roku 2025

16-01-2026

W 2025 roku studenci Geodezji i Kartografii, zrzeszeni w Studenckim Kole Naukowym Geodetów Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu wykonywali geodezyjny monitoring deformacji powierzchni terenu na obszarze Górnego Śląska. Była to kontynuacja prac zapoczątkowanych w ramach projektów EPOS-PL oraz EPOS-PL+, realizowanych przez Instytut Geodezji i Geoinformatyki w latach 2016–2023. Powstały wówczas System Monitoringu Deformacji dostarcza kompleksowych informacji dotyczących zmian zachodzących na powierzchni terenu, wywołanych podziemną działalnością górniczą. Prace realizowane przez studentów w 2025 roku obejmowały pomiary wykonywane technikami klasycznymi, których wyniki stanowią dane walidacyjne dla map deformacji opracowywanych z wykorzystaniem technik zdalnych (InSAR, fotogrametria, LiDAR). Finansowanie m.in. tych działań zapewnia dotacja Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu SPUB „System Monitoringu Deformacji powierzchni terenu i obiektów infrastruktury na obszarach górniczych”, dotyczącego utrzymania infrastruktury badawczo-naukowej w latach 2024–2026. Pomiary prowadzone były pod opieką pracowników IGIG: Krzysztofa Stascha oraz Macieja Lackowskiego.

Zebrane dane wykorzystane zostały w projektach studentów jak i przez pracowników IGIG, m.in.:

• rozprawa doktorska: Wielgocka, N. (2025), „Integracja danych InSAR z danymi LiDAR i fotogrametrycznymi w celu poprawy jakości wyznaczania deformacji powierzchni terenu”. Promotor: dr hab. inż. Grzegorz Jóźków (prof. UPWr), promotor pomocniczy: dr inż. Kamila Pawłuszek-Filipiak


• publikacje:
  [1] Wielgocka, N., Jóźków, G. & Teodorczyk, D. (2026). „Improving DInSAR line-of-sight displacement decomposition by integration with laser scanning data." Measurement, 258, 119427
  [2] Wielgocka, N., Jóźków, G. & Teodorczyk, D. (2025). „Classifying surface displacements in mining regions using differential terrain models and InSAR coherence." Journal of Applied Geodesy, 19(3), 413–420
  [3] Romanik, H. „Geodezyjny monitoring deformacji powierzchni terenu na obszarze GZW”, „Poltegor – Instytut” Instytut Górnictwa Odkrywkowego
  
  
• prezentacje:
  [1] Wielgocka, N. „Classifying surface displacements in mining regions using differential terrain models and InSAR coherence” (6th Joint International Symposium on Deformation Monitoring
  [2] Wielgocka, N. „Wyznaczanie trójwymiarowych przemieszczeń terenu z wykorzystaniem podejścia integrującego dane interferometrii radarowej i skaningu laserowego” (XVIII Dni Miernictwa Górniczego)
  [3] Sowa, W. „Monitoring pionowych deformacji terenów górniczych z wykorzystaniem bezzałogowych statków latających (BSL)” (XVIII Dni Miernictwa Górniczego)
  [4] Stasch, K. „Zastosowanie reflektorów SAR do wyznaczania deformacji terenów niezurbanizowanych” (XVIII Dni Miernictwa Górniczego)
  
  
• prace inżynierskie:
  [1] Tobiasz, B. „Wyznaczenie deformacji powierzchni terenu dla terenów górniczych przy użyciu techniki GNSS." Promotor: dr inż. Iwona Kudłacik
  [2] Siekierzycki, M. „Opracowanie danych fotogrametrycznych niskiego pułapu w celach topograficznych dla obszaru Marklowic." Promotor: dr inż. Grzegorz Bury
  [3] Braszka, A. „Opracowanie danych skaningu laserowego niskiego pułapu w celach topograficznych dla wybranego obszaru." Promotor: dr hab. inż. Grzegorz Jóźków (prof. UPWr)
  [4] Kumoś, M. „Opracowanie danych fotogrametrycznych niskiego pułapu w celach topograficznych dla wybranego obszaru." Promotor: dr hab. inż. Grzegorz Jóźków (prof. UPWr)
  
  
• inne prace:
  [1] Walidacja map deformacji opracowanych z wykorzystaniem technik fotogrametrycznych i LiDAR (G. Jóźków, A. Pałęcki, W. Sowa)
  [2] Walidacja map deformacji opracowanych z wykorzystaniem techniki InSAR (N. Wielgocka, D. Teodorczyk, K. Pawłuszek-Filipiak, M. Ilieva)

Uzyskane wyniki zasilą również europejskie bazy danych EPOS (Episodes Platform), prowadzone w ramach Thematic Core Service Anthropogenic Hazards (TCS AH).

W ubiegłym roku w pomiarach terenowych wzięło udział 54 studentów Geodezji i Kartografii, będących członkami SKN Geodetów. Łącznie spędzili oni w terenie 25 dni, wykonując pomiary przemieszczeń 980 punktów oraz 20 reflektorów SAR, markując 450 fotopunktów i realizując inne prace przygotowawcze. Suma wartości zmierzonych pionowych przemieszczeń na wszystkich punktach, w skali roku, przekroczyła 85 m. Obiekty Rydułtowy i Marklowice objęte są geodezyjnym monitoringiem deformacji przez IGIG odpowiednio od 2018 i 2021 roku. Kolejne kampanie pomiarowe na obszarze Górnośląskiego Zagłębia Węglowego planowane są na 2026 rok.

MARKLOWICE
Sieć kontrolno-pomiarowa zlokalizowana w Marklowicach jest w ostatnich latach najczęściej odwiedzanym obiektem pomiarowym przez studentów Geodezji i Kartografii. Składa się ona z 420 punktów kontrolowanych, rozmieszczonych wzdłuż blisko 30 km dróg. W 2025 roku wykonano tam dwa kolejne pomiary – w marcu i październiku – będące odpowiednio siódmą i ósmą kampanią pomiarową.

Zakres prac obejmował:

• niwelację satelitarną - w celu wyznaczenia wysokości reperów odniesienia oraz precyzyjnego pomiaru przemieszczeń X, Y i H reflektorów SAR; istniejąca osnowa geodezyjna nie posiada aktualnych wysokości ze względu na ciągłe przemieszczenia terenu
• niwelację geometryczną - w celu wyznaczenia pionowych przemieszczeń punktów sieci z dokładnością mh < 0,01 m
• pomiary GNSS czasu rzeczywistego w celu wyznaczenia poziomych przemieszczeń punktów sieci z dokładnością mp < 0,03 m
• pomiar zmian wychylenia reflektorów SAR z wykorzystaniem autorskiego pochyłomierza opracowanego przez pracowników IGIG
• zamarkowanie i pomiar fotopunktów wykorzystywanych w kampaniach fotogrametrycznych
• ponowną stabilizację zniszczonych punktów sieci kontrolno-pomiarowej.
  

RYDUŁTOWY
Rydułtowy to obiekt, na którym w latach 2018–2019 wykonywano pomiary przemieszczeń reflektorów SAR techniką statyczną, a w latach 2022–2024 – techniką GNSS czasu rzeczywistego. W związku z rozwojem Systemu Monitoringu Deformacji oraz wykryciem powierzchniowych zmian w sąsiedztwie reflektorów za pomocą techniki InSAR, założono tam powierzchniową sieć kontrolno-pomiarową. Stabilizację wykonano wiosną 2025 roku i objęła ona 120 punktów, zlokalizowanych wzdłuż 6 km dróg na terenie miejscowości Rydułtowy i Radlin. W 2025 roku wykonano pomiar zerowy (kwiecień) oraz pomiar aktualny (grudzień).

Zakres prac obejmował:

• niwelację satelitarną w celu wyznaczenia wysokości reperów odniesienia; lokalna osnowa geodezyjna nie posiada aktualnych wysokości ze względu na ciągłe przemieszczenia terenu
• niwelację geometryczną w celu wyznaczenia pionowych przemieszczeń punktów sieci z dokładnością mh < 0,01 m
• pomiary GNSS czasu rzeczywistego w celu wyznaczenia poziomych przemieszczeń punktów sieci z dokładnością mp < 0,03 m
• zamarkowanie i pomiar fotopunktów wykorzystywanych w kampaniach fotogrametrycznych.